Baltische staten, St.Petersburg, Helsinki: Zaterdag in Vilnius

Na de regen van gisteren vandaag mooi zonnig weer. Fris, zonnig stadswandelweer. Opnieuw naar het centrum, de 'oude stad'. Vilnius is een (middel)grote stad, het centrum is dan ook veel groter dan dat van Arnhem, en er is veel te zien. De stad is in de oorlog niet verwoest, wel beschadigd. De tientallen kerken staan er goed onderhouden bij en de bevolking is katholiek, praktiserender dan bij ons. We bezochten op het universiteitscomplex met zijn vele courts, beetje lijkend op die van Cambridge, maar niet met inwonende studenten en wel met collegezalen, de prachtige laatbarokke St. Johanneskerk, ook de moeite waard als je niet weg bent van barok. Nog een barokke kerk, ouder en niet herbouwd na een brand zoals eerstgenoemde was de St.Casimir, gebaseerd op de S.Jesù in Rome, de Jezuietenkerk in Rome van Ignatius de Loyola, voor mijn gevoel een exacte kopie, maar met andere ramen en daardoor veel lichter dan de sombere en benauwende Jesù.

Genoeg over kerken. De stad was gezellig en er waren nogal wat toeristen. Barnsteen is een van de trekpleisters van deze streek, ik bedoel van de Baltische kust, en in het binneland profiteert de handel mee. Vroeger was het meer voorhanden dan nu, want het spoelt alleen maar aan na een zware storm en de vindplaatsen zijn heb ik begrepen zo goed als leeg. We waren in het plaatselijke barnsteenmuseum, zagen allerlei bewerkte vormen en ook de bijzonder gewaardeerde 'insluitingen', vliegjes en andere insectjes die gebarnsteniseerd zijn. Je kunt barnsteen in plastic vrij makkelijk namaken, maar fakes zijn ook weer makkelijk te herkennen (misschien door ons nog niet zo goed).

Vilnius en mischien wel heel Litouwen is bekend om zijn linnen. Els was gecharmeerd van enkele hier geproduceerde sjaaltjes, om de kleur en in de linnen-heid, en op een marktje kon ze de koopdruk niet langer weerstaan. Heel bevredigend, ook voor mij.

Het holocaustmuseum was op zaterdag dicht. Els wilde toch iets zien van de wrede tijd die hier nog maar 25 jaar geleden aanwezig was, en we hebben het museum voor/van genocideslachtoffers, het KGB museum bezocht. Bij Geert Mak, Europa, had ik iets over het Baltische verleden gelezen: na 20 jaar een zelfstandige staat geweest te zijn zijn ze door de nazi's en daarna de Russen mishandeld. Honderdduizenden gedeporteerd naar Sovjetkampen in Siberië. Er was een kaart van Siberië met waar al die kampen zijn geweest. Heel verspreid, van Kamtsjatka tot Tasjkent en van vlak bij Wladiwostok tot veel plaatsen in Noord-Siberië. Honderden kampen waar ze bijna allemaal op den duur doosdgingen, de kinderen het eerst. Er waren er die na 15 jaar teruggekomen zijn. - Ik vond de presentatie indrukwekkend en niet fijn om te zien. Geroerd werd ik door foto's uit 1989, bij een herdenking van het verlies van onafhankelijkheid in 1939, waar je zag dat mensen aan de straat uit hun auto's kwamen om in een rij te gaan staan, van Talinn in het noorden van Estland tot de grens ten zuiden van Vilnius, om een zingend menselijk snoer te vormen en daarmee hun verlangen naar vrijheid te onderstrepen, onderzingen. - De cellen onder in het museumgebouw, dat als kantoor en ondervragings- en folterruimte heefte gediend en daar de sporen van draagt heeft Els even bekeken, ik kon dat niet goed opbrengen.

Stadhuis, Museum voor moderne kunst en veel andere dingen hebben we (vrijwel) overgeslagen.